Sprawiedliwi z Kolonii Cezaryn

    Jesienią 1942 roku w przyległym do Zagórek lesie ” Białkowszczyzna” (kolonia Kośmin) żandarmi niemieccy wykryli miejsce, gdzie ukrywało się 8 Żydów. Od wrzuconych do środka ziemianki granatów zginęło na miejscu pięć osób, a trzem pozostałym  udało się zbiec.


1. Jan MACHUL z rodziną i osobami wysiedlonymi z poznańskiego, Kazimierz POTYRA, Kazimierz RYBAK, Jan MACHUL, córka wygnańca z poznańskiego, Kazimiera MACHUL córka Jana, wygnaniec z poznańskiego, Stanisław POTYRA, Teodora MACHUL WOJEWODA, Emilia MAKOWSKA, Teodora RYBAK, Leon PIETRASIAK

    Młodego chłopca Jankiela (podobno rodzina miała wiatrak w Strzyżowicach) i dziewczynę-prawdopodobnie była to jego narzeczona-przygarnęła rodzina MACHULÓW z Kolonii Cezaryn. Przygotowaniem i dostarczaniem dla nich  jedzenia zajmowały się  żona MACHULA Feliksa i ich 15-letnia córka Teodora. W urządzonej w  stodole ziemiance Żydzi przetrwali do lata następnego roku.

                                                                       Zabudowania MACHULÓW

    Rano 3 czerwca 1942  Jankiel Kiwa poszedł do Strzyżowic , gdzie uprzednio mieszkał i miał  wiatrak. Natknął się  na grupę żandarmów z Dęblina, którzy go natychmiast schwytali, skrępowali sznurem 
 i strasznym  biciem zmusili do przyznania, gdzie się ukrywa. Kilku żandarmów udało się do gospodarstwa Jana MACHULA na Kolonii Cezaryn. Żona gospodarza, Feliksa MACHUL zauważyła zbliżających się hitlerowców i skryła się w zbożu.

    Niemcy dokonali szczegółowej rewizji. Szukali żony MACHULA. Następnie odjechali zabierając Jana MACHULA, Jankiela i ukrywająca się Żydówkę. Kiedy dojechali do pobliskiego skrzyżowania polnych dróg ,dało się słyszeć strzały. Wkrótce pobiegła tam córka MACHULÓW Teodora i zobaczyła na polu WIAKÓW zastrzelonego ojca, Jankiela i Żydówkę.

                                       Jana MACHULA pochowano na cmentarzu w Parafiance.
                                Zastrzelona Żydówka i  Jankiel zostali zakopani  na miejscu egzekucji  obok                                    rowu,przy skrzyżowaniu polnych dróg.

    7 sierpnia roku 2000  Feliksie i Janowi  MACHULOM oraz ich córce Teodorze WOJEWODA z domu MACHUL został przyznany tytuł Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata


Grób  Sprawiedliwych na cmentarzu w Parafiance. Przechodzący nie widzą  o okolicznościach „tragicznej śmierci”  Jana MACHULA. Może brakuje tabliczki,  jaką widuję się na podobnych grobach, na której winno być wypisane złotymi literami: Sprawiedliwi Wśród Narodów Świata


Miejsce upamiętnienia rodziny MACHULÓW w Yad Vashem w Jerozolimie

                    







*   Informacje o wydarzeniu zaczerpnięte  z internetu oraz od mieszkańców Cezaryna.

 Zdjęcie  nr 1 pochodzi z książki  Aleksandra Lewtaka „Na Piskorach i w Zagórkach“. Puławy 2009
Pozostałe zdjęcia  z moich własnych zbiorów.



Comments