Żolnierz Wyklęty-"Gzym" Zenon Owczarski



     Sierżant Zenon Ksawery  Owczarski (Pikulski Zenon) pseudonim. „Gzyms” urodził się 2 lipca 1923 roku w Rykach. Rodzicami byli Edmund Owczarski i Wanda z domu Kasprzycka. Gdy miał 5 lat w 1928 roku stracił ojca. Wychowywany razem z braćmi Zbigniewem i Edmundem przez matkę, ukończył w  roku1936/1937 Siedmioklasową  Publiczną Szkołę Powszechną  Nr 1w Rykach. Wcześnie musiał podjąć pracę zarobkową, aby pomóc matce.



    Do Armii Krajowej wstąpił w lutym 1943 roku i złożył przysięgę przed Władysławem Antoszczakiem  ps. „Szary”, przyjmując pseudonim „Gzyms”.
    W zaświadczeniu weryfikacyjnym podano daty przynależności - 06.1942-3.1944 Armia Krajowa PL Ryki’ 03.1944-04.1947 OP „Orlika” AK, ROAK, WIN.Początkowo zajmował się przenoszeniem tajnej korespondencji i prasy konspiracyjnej, brał także udział w akcjach sabotażowo-dywersyjnych min. uczestniczył w niszczeniu maszyn omłotowych w majątkach pod administracją niemiecką w Sarnach, Ułężu, Gończycach.
      W lutym 1944 roku został zdekonspirowany i wstąpił do oddziału partyzanckiego 1/15 p.p.”Wilków” AK pod dowództwem „Orlika” jako żołnierz-strzelec. W połowie lipca po podziale oddziału „Orlika” był w oddziale „Szarego”, później(1946r.)„Spokojnego”(Wacława Kuchnio).

     W partyzantce wykazał się odwagą i męstwem. W marcu 1944r. brał udział w ataku na posterunek żandarmerii i policji granatowej w Kocku.

-          13 maja uczestniczył  w ataku na Szkołę Hitler- Jugend w Brzozowej k. Sobieszyna przy szosie Ryki –Kock.

-           W czerwcu 1944r –udział w ataku na samochody niemieckie na trasie Lublin-Warszawa koło Korytnicy i Trojanowa.

-           W nocy z 26/27 czerwca brał udział w walce z Niemcami pod Paprotnią.

-           14 lipca uczestniczył w uderzeniu na zespół majątków i obiektów należących do Ligenschlaftu w Kluczkowicach, gdzie znajdował się silny garnizon SS i Kozaków oraz szpital dla niemieckich rekonwalescentów.

-          24 kwietnia 1945r. brał udział w ataku na Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Puławach.

-          24 maja 1945r.- udział  w bitwie w Lesie Stockim z połączonymi siłami NKWD UB i MO.

-          25 lipca 1944r.brał udział w zajmowaniu Ryk, składnicy amunicji w Stawach i Dęblinie w ramach akcji „Burza”. Uczestniczył także w marszu na pomoc walczącej Warszawie.

       Podczas jednej z akcji został postrzelony z broni maszynowej. Kula rozszarpała mu część twarzy i wyszła w tylnej części głowy w okolicy ucha. Udało mu się wycofać, aby nie zostawiać śladów, połykał krew i zdołał się ukryć na strychu obory, gdzie został odnaleziony. Sprowadzony lekarz uratował mu życie, ale na założenie szwów było za późno i na twarzy pozostała widoczna szrama. Wg amunicyjnego  „Pumy”(Józefa Pobralskiego) tata nazywany był później przez kolegów z oddziału „krzywą buzią”, ale nie było to złośliwe, bo wszyscy szanowali „Gzymsa” za jego odwagę i męstwo.
    


         Ujawnił się 1 kwietnia 1947roku w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Garwolinie, zdając 2 sztuki broni- Belgijkę 15 strzałowy kaliber 9mm i MP.

            28 sierpnia 1947 roku w Woli Gułowskiej wziął ślub z Janiną Piętochówną  nauczycielką w Szkole Podstawowej Jednoklasowej  w Żurawcu. (niedaleko Woli Gułowskiej, pow. Łuków)Po zamieszkaniu w Hordzieżce w 1948 r. zaczął pracować w tzw., Resztówce” majątku dworskiego w Woli Okrzejskiej.
           5.10.1948r. został aresztowany za przynależność do WIN i złą gospodarkę powierzonym majątkiem, zwolniony 3.11.1948r. 22.10.1950r. aresztowany po raz drugi za przynależność do WIN, stawiano nawet zarzut współpracy z Niemcami. Ułaskawiony w1951 r. , zwolniony został z więzienia 20.03.1951roku.

W  areszcie  w Łukowie był torturowany w czasie przesłuchań, a w domu zniszczono meble.

             Po uwolnieniu zaczął pracować w Warszawskim Przedsiębiorstwie Robót Drogowych, zmieniając miejsce pracy wraz ze zmianą frontu robót


  
              Hordzieżka 1951
        Po zwolnieniu z więzienia rozpoczął pracę w Warszawskim Przedsiębiorstwie Robót Drogowych, zmieniając miejsce pracy wraz ze zmianą frontu robót przedsiębiorstwa.22.04.1967 r. zdobył tytuł mistrza w zawodzie  bitumiarz nawierzchniowy Uchwałą PKE powołanej przez Kuratora Okręgu Szkolnego miasta stołecznego Warszawy.
    Wraz ze zmianą miejsca pracy, „szła” kontrola ze strony UB. Ostatni wpis w aktach osobowych pochodzi z 3.09.1984r. majora rezerwy Wydziału „C” KWMO w Lublinie.

Zenon Owczarski dochował się trojga dzieci- córek Marii i Barbary, syna Wojciecha oraz czterech wnuków- Marcina, Macieja, Bartosza i Łukasza, Po jego śmierci urodziły się jeszcze dwie wnuczki- Anna i Joanna.
       „Gzyms” zmarł po tygodniowym pobycie w szpitalu w Łukowie. Pochowany został na cmentarzu parafialnym w Okrzei. W pogrzebie uczestniczyli koledzy z partyzantki, którzy nieśli sztandar i trzymali wartę przy trumnie.
        Wyróżniony za niezwykłe męstwo w kampanii AK  otrzymał odznaką pułkową ( protokół nr 23- Zrzeszenie 15 PP”Wilków”).

Odznaczenia:Krzyż Walecznych, Medal Wojska, Krzyż Armii Krajowej – zaświadczenie weryfikacyjne, pośmiertnie Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski -1.09.2008roku.


                     




 











Comments